Umorzenie zobowiązań bez ustalania planu spłaty to szczególna forma oddłużenia w postępowaniu upadłościowym, przewidziana dla osób, które z przyczyn niezależnych od siebie nie są w stanie spłacić wierzycieli, ani teraz, ani w przyszłości. To rozwiązanie ma charakter wyjątkowy i stosowane jest wyłącznie w sytuacjach trwałej niezdolności do pracy lub zarobkowania.
Czym jest umorzenie zobowiązań bez ustalania planu spłaty?
W praktyce oznacza to, że po ogłoszeniu upadłości sąd od razu umarza długi bez ustalania planu ich spłaty. Takie rozwiązanie przewiduje art. 491[16] ust. 1 ustawy – Prawo upadłościowe, zgodnie z którym sąd może umorzyć zobowiązania upadłego, jeżeli uzna, że dłużnik jest trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat.
Natomiast umorzenie bez ustalenia planu spłaty ma charakter trwały. Sąd uznaje, że nie ma realnych szans na poprawę sytuacji upadłego.
Umorzenie warunkowe a bezwarunkowe – jaka jest różnica?
W przypadku warunkowego umorzenia zobowiązań sąd zakłada, że dłużnik w przyszłości może odzyskać zdolność do pracy lub poprawić swoją sytuację finansową. Wtedy umorzenie jest „zawieszone” na określony czas.
Co oznacza decyzja sądu o umorzeniu długów?
Po wydaniu przez sąd postanowienia o umorzeniu zobowiązań dłużnik przestaje być zobowiązany wobec wierzycieli. Otwiera to drogę do nowego startu finansowego, choć wpis o upadłości przez pewien czas widnieje w rejestrach.
Kto może skorzystać z takiego rozwiązania?
Z umorzenia zobowiązań bez ustalania planu spłaty mogą skorzystać wyłącznie osoby fizyczne – konsumenci, wobec których prowadzone jest postępowanie upadłościowe. Kluczowe jest jednak to, że sąd musi ustalić, iż dłużnik jest trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat. Wynika to z art. 491[16] ust. 1 Prawa upadłościowego, który nakazuje sądowi ocenić, czy istnieje jakakolwiek realna możliwość spłacania wierzycieli teraz lub w przyszłości.
W praktyce z takiego rozwiązania korzystają osoby, których sytuacja życiowa nie pozwala na podjęcie pracy ani uzyskiwanie dochodów. Najczęściej chodzi o osoby przewlekle chore, z poważną niepełnosprawnością, seniorów bez szans na powrót na rynek pracy lub osoby sprawujące stałą opiekę nad osobą najbliższą. Ważne jest przy tym, aby ograniczenia te nie wynikały z winy dłużnika, lecz były obiektywne i niezależne od jego woli.
Kiedy sąd może umorzyć zobowiązania bez planu spłaty?
Zgodnie z art. 491[16] Prawa upadłościowego, sąd może orzec umorzenie zobowiązań bez planu spłaty, jeśli upadły jest trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat. Chodzi tu o sytuacje, w których brak możliwości zarobkowania nie ma charakteru przejściowego, lecz jest obiektywny i długotrwały.
Warto podkreślić, że umorzenie bez planu spłaty stosowane jest w wyjątkowych sytuacjach. Z założenia nie jest to rozwiązanie „standardowe”, ale przeznaczone dla osób, których stan zdrowia, wiek, niepełnosprawność lub konieczność stałej opieki nad bliską osobą sprawiają, że nie mogą podjąć pracy ani w najbliższej przyszłości, ani w dalszej perspektywie. Dopiero w takich okolicznościach sąd może odstąpić od tworzenia planu spłaty i zakończyć postępowanie pełnym oddłużeniem.
Trwała niezdolność do spłaty zobowiązań
Najważniejsze jest to, że brak możliwości zarobkowania musi mieć charakter trwały. Musi mieć ona charakter obiektywny i długotrwały, np. wynikający z ciężkiej choroby, niepełnosprawności lub konieczności stałej opieki nad osobą bliską.
Przyczyny niezależne od dłużnika
Aby sąd mógł zastosować to rozwiązanie, brak możliwości zarabiania nie może być skutkiem zaniedbań samego dłużnika. Nie wystarczy zatem samo bezrobocie czy niechęć do pracy.
Brak dochodów a brak możliwości pracy – dlaczego to nie to samo?
Sąd bada nie tyle aktualne dochody, ile możliwości zarobkowe. Jeśli upadły mógłby pracować, lecz z własnej woli tego nie robi, nie spełni przesłanek do umorzenia zobowiązań.
Jak wygląda postępowanie o umorzenie zobowiązań krok po kroku
Kiedy sąd może zastosować ten tryb
Najczęściej ma to miejsce pod koniec postępowania upadłościowego, po rozliczeniu majątku dłużnika. Sąd, po analizie sytuacji życiowej, wydaje postanowienie o umorzeniu zobowiązań bez ustalania planu spłaty.
Jakie dokumenty pomogą Ci uzyskać umorzenie?
Dłużnik powinien udokumentować swoją trwałą niezdolność do pracy, np. poprzez:
- zaświadczenia lekarskie (ZUS, lekarz orzecznik),
- orzeczenia o niepełnosprawności,
- decyzje o przyznaniu renty,
- inne dowody potwierdzające brak możliwości podjęcia pracy.
Umorzenie zobowiązań – lista kroków
Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości
Dłużnik składa w sądzie wniosek o upadłość konsumencką. W tym momencie ponosi jedyną opłatę – 30 zł.
Analiza sytuacji przez sąd
Sąd bada okoliczności sprawy, w tym powody niewypłacalności i aktualną sytuację życiową oraz zdrowotną dłużnika.
Ogłoszenie upadłości i wyznaczenie syndyka
Po ogłoszeniu upadłości do sprawy włącza się syndyk, który ustala majątek dłużnika i realizuje czynności likwidacyjne, jeśli jest co likwidować.
Ocena zdolności zarobkowej upadłego
Na podstawie dokumentów, opinii lekarskich, orzeczeń o niepełnosprawności oraz innych dowodów sąd ocenia, czy dłużnik jest trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat (art. 491[16] Prawa upadłościowego).
Ustalenie, czy istnieje szansa na plan spłaty
Jeżeli sąd uzna, że brak zdolności zarobkowej ma charakter obiektywny i długotrwały, rozważa możliwość odstąpienia od planu spłaty.
Zastosowanie umorzenia w wyjątkowych przypadkach
Gdy sąd stwierdzi, że przesłanki z art. 491[16] są spełnione, a sytuacja dłużnika jest szczególnie trudna i nie rokuje poprawy, może umorzyć wszystkie zobowiązania bez ustalania planu spłaty.
Zakończenie postępowania i pełne oddłużenie
Po wydaniu postanowienia dłużnik zostaje zwolniony z długów, a postępowanie upadłościowe zostaje zamknięte.
Czy umorzenie zobowiązań kosztuje?
Kto pokrywa koszty syndyka i likwidacji majątku?
W przypadku upadłości konsumenckiej zakończonej umorzeniem bez planu spłaty, koszty postępowania pokrywa Skarb Państwa. Dotyczy to zarówno wynagrodzenia syndyka, jak i kosztów likwidacji majątku.
Czy dłużnik ponosi jakiekolwiek opłaty?
Dłużnik uiszcza jedynie opłatę sądową w wysokości 30 zł przy składaniu wniosku o ogłoszenie upadłości. To jedyny koszt, jaki ponosi w takim postępowaniu.
Jakie skutki ma umorzenie zobowiązań dla dłużnika?
Czy można ponownie ogłosić upadłość?
Co do zasady, ponowne ogłoszenie upadłości jest możliwe, jednak tylko wtedy, gdy powstaną nowe zobowiązania, których nie można spłacić z przyczyn niezawinionych.
Wpływ na zdolność kredytową i wpisy w rejestrach?
Informacja o upadłości widnieje w rejestrach dłużników przez określony czas, co może utrudnić uzyskanie kredytu. Z czasem jednak wpływ ten maleje, a dłużnik może stopniowo odbudować swoją wiarygodność finansową.
Podsumowanie
Decyzja sądu o umorzeniu zobowiązań bez planu spłaty oznacza dla dłużnika pełne oddłużenie, bez obowiązku dokonywania jakichkolwiek spłat. Daje to szansę na rozpoczęcie życia „na nowo”, bez ciężaru zobowiązań finansowych. Trzeba jednak pamiętać, że taka decyzja pociąga za sobą pewne konsekwencje. Przez pewien czas po zakończeniu postępowania dłużnik może mieć ograniczoną zdolność kredytową, a informacja o upadłości widnieje w rejestrach. Z czasem jednak wpływ ten słabnie, a osoba po umorzeniu może stopniowo odbudować swoją wiarygodność finansową i stabilność życiową.
Podsumowując, umorzenie zobowiązań bez planu spłaty to nie tylko narzędzie prawne, ale także szansa na realny nowy początek, pod warunkiem, że zostanie właściwie wykorzystane i oparte na rzetelnym przedstawieniu sądowi swojej sytuacji życiowej i zdrowotnej.
Skontaktuj się z nami, jeśli chcesz sprawdzić, czy kwalifikujesz się do umorzenia zobowiązań bez planu spłaty.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy sąd może odmówić umorzenia?
Tak, jeśli uzna, że dłużnik jest w stanie pracować lub jego trudności mają charakter przejściowy.
Czy po umorzeniu można mieć ponownie długi?
Tak, nowe zobowiązania nie są objęte wcześniejszym umorzeniem.
Czy bezrobotny może uzyskać umorzenie?
Samo bezrobocie nie stanowi podstawy do umorzenia zobowiązań. Liczy się trwałość i niezależność przyczyny niezdolności do pracy.
Czy sąd zawsze bada dochody?
Sąd bada zdolność zarobkową, czyli potencjał uzyskiwania dochodu, a nie chwilową sytuację finansową.
Jak długo trwa takie postępowanie?
Zależnie od sprawy, z reguły kilka miesięcy. Długość postępowania zależy od liczby wierzycieli, majątku dłużnika i złożoności sprawy.
Czy umorzenie obejmuje alimenty?
Nie. Zobowiązania alimentacyjne nie podlegają umorzeniu w upadłości konsumenckiej, ani w ramach planu spłaty, ani przy umorzeniu zobowiązań bez ustalania planu spłaty. Oznacza to, że nawet jeśli sąd stwierdzi trwałą niezdolność do spłaty innych zobowiązań, obowiązek alimentacyjny nadal pozostaje.
